مقاله

بررسي اثرات سطوح مختلف آبياري بر خصوصيات كمي و كيفي ارقام آفتابگردان 

محسن رشديو ساسان رضادوست<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

اعضای هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی خوی

چكيده :

روغنهاي نباتي و حيواني يكي از منابع‌ مهم و پرانرژي براي انسان بشمار مي‌رود. در كشور ما يكي از مهمترين اقلام وارداتي نيز روغن‌نباتي و كنجاله دانه‌هاي روغني مي‌باشد. با وجود سابقه كشت حدود 80 ساله براي آفتابگردان به منظور استحصال روغن در ايران، اين محصول از وضعيت مطلوبي برخوردار نيست.

يكي از مسائل مهم و اساسي نيز در كشور ما مصرف مفيد و بهينه آب مي‌باشد. به همين منظور پژوهشي جهت بررسي اثرات سطوح مختلف آبياري برخصوصيات كمي و كيفي سه رقم آفتابگردان روغني در سال زراعي 1380 در مزرعه دانشگاه آزاد اسلامي خوي به اجرا گذاشته شد. آزمايش به صورت طرح‌ كرتهاي يكبار خردشده در قالب بلوكهاي كامل تصادفي و در چهار تكرار پياده گرديد. آبياري پس از 60، 90 و 120 ميليمتر تبخير از تشت تبخير كلاس A به عنوان سطوح فاكتور اصلي و ارقام ركورد، آرماويرسكي و گلشيد آفتابگردان روغني بعنوان سطوح فاكتور فرعي در نظر گرفته شدند.

نتايج بدست آمده نشان داد كه اثر آبياري بر 6 فاكتور مورد بررسي (ارتفاع بوته، وزن صد دانه، تعداد دانه در طبق، عملكرد دانه، عملكرد روغن و شاخص برداشت) معني‌دار بوده‌است. بطوريكه حداكثر مقادير اين فاكتور‌ها بغير از ارتفاع بوته در تيمار آبياري پس از 90ميليمتر تبخير بدست آمد. البته بين دو سطح آبياري پس از 60 و 90ميليمتر تبخير از نظر عملكرد دانه و روغن و تعداد دانه در طبق اختلاف معني‌داري وجود نداشت، ولي بدليل مصرف آب كمتر در تيمار آبياري پس از 90ميليمتر تبخير، اين سطح آبياري توصيه مي‌گردد.

بين ارقام نيز از لحاظ فاكتور‌هاي مورد مطالعه اختلاف  معني‌داري مشاهده گرديد. بيشترين عملكرد دانه و روغن بترتيب با 3188 و 1562 كيلوگرم در هكتار متعلق به رقم ركورد بود. همچنين اين رقم حداكثر مقادير شاخص برداشت و اجزاء عملكرد را نيز بخود اختصاص داد، كه اين مسئله حاكي از سازگاري مناسب اين رقم به شرايط آب و هوايي منطقه خوي مي‌باشد.

اثر متقابل رقم و آبياري فقط بر عمكرد دانه و روغن تأثير معني‌داري داشت. مقايسه ميانگين اثرات متقابل نشان داد كه با آبياري رقم ركورد پس از 90ميليمتر تبخير مي‌توان حداكثر عملكرد دانه و روغن را بدست آورد. نتايج كلي تحقيق معلوم كرد كه مي‌توان با مصرف بهينه آب و صرف‌جويي در مصرف آن، مي‌توان از محصولات مقاوم به خشكي مانند آفتابگردان روغني توليد خوبي در واحد سطح داشت.

/ 1 نظر / 14 بازدید
veronica

سلام