گزارش

آيا ژن Bt گياهان «تراريخته» خطرناك است؟<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

انتشار خبر توليد انبوه آزمايشي برنج تراريخته توسط محققان پژوهشكدهبيوتكنولوژي كشاورزي وزارت جهاد كشاورزي كه براي نخستين بار در جهان صورت گرفته درهفته‌هاي اخير واكنش‌هاي مختلفي را به همراه داشته است. صرف‌نظر از مطالبي كه درباره مجوزهاي مربوط به توليد انبوه برنجتراريخته در سطح شاليزارها مطرح شده، انتقاد و نگراني‌هايي نيز درباره اثراتاحتمالي مصرف اين قبيل محصولات حاصل از دستكاري‌هاي ژنتيكي بر سلامت مصرف‌كنندگان،محيط زيست و تنوع ژنتيكي گونه‌هاي گياهي ابراز شده است.

سرويس فناوري استراتژيك خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) در اين راستا درگفت‌وگو با سه تن از دست‌اندركاران اجراي اين طرح، نقطه نظرات علمي و تخصصي آنها رادر زمينه برنج ترانس ژنيك (تراريخته) و نگراني‌هاي مطرح شده درباره مخاطرات احتماليآنها جويا شده است.

پروتئين ضد آفت حاصل از ژن Bt‌  كاملابي‌خطر بوده و تنها در بخش‌هاي سبز گياه توليد مي‌شود

دكتر علي اكبر حبشي، رييس بخش كشت بافت و انتقال ژن پژوهشكده بيوتكنولوژيكشاورزي درباره نحوه توليد برنج تراريخته و ويژگي ژن Bt كه در اين طرح استفاده شده،اظهار داشت: برنج تراريخته كه وجه تمايز آن با گونه‌هاي طبيعي در مقاومت در برابرآفات پروانه‌اي است از انتقال ژني موسوم به Bt به گونه برنج طارم مولايي توليد شدهاست. ژن Bt كه پيش از اين براي توليد ذرات، سويا، كلزا و پنبه تراريخته مقاوم به آفاتدر ساير كشورها مورد استفاده قرار گرفته از نوعي باكتري خاكزي به نام «باسيلوستورنجينسيس» (Bt) جداسازي شده است.

وي خاطر نشان كرد: ژن Bt پروتئيني به نام Cry را توليدمي‌كند كه سمي نيست ولي به صورت كاملا اختصاصي آفات پروانه‌اي گياه برنج را نابودمي‌كند.

آژانس محيط زيست آمريكا كه از جمله معتبرترين مراجع در اين زمينه است پس ازآزمايشهاي فراوان اعلام كرده كه مصرف پروتئين Cry تا ميزان 4 گرم به ازاي هركيلوگرم وزن بدن هيچگونه ضرري براي انسان ندارد و حتي مصرف اين پروتئين را برايتغذيه نوزادان و كودكان كاملا مجاز دانسته است.

به گفته وي باكتري باسيلوس تورنجينسيس (Bt) بيش از 40 سالاست كه به صورت يك عامل بيولوژيك ضد آفات در مزارع بسياري از كشورها استفاده شده وتا كنون هيچ اثر سويي در كاربرد آن گزارش نشده است.

رييس بخش كشت بافت و انتقال ژن پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي درباره احتمالانتقال اين ژن از طريق مصرف برنج تراريخته به بدن مصرف كنندگان و عوارض سوء احتمالياين مساله اظهار داشت: با اين كه ژن Bt در تمام سلول‌هاي گياه وجود دارد ولي بياناين ژن و سنتز پروتئين Cry تنها در قسمتهاي سبز گياه (ساقه و برگ) امكان پذير است وبه هيچ عنوان در دانه گياه كه مورد استفاده خوراكي قرار مي‌گيرد بيان نمي‌شود. ازطرف ديگر بايد توجه داشت كه مصرف برگ و ساقه برنج تراريخته نيز كوچكترين ضرري برايانسان، حيوانات و حتي حشرات مفيد موجود در محيط زيست ايجاد نمي‌كند.

پروتئين ضد آفت Bt عملكردي كاملااختصاصي داشته و تنها بر برخي حشرات تاثير دارد

دكتر مسعود توحيد فر، عضو هيات علمي پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي و مجري طرحتوليد پنبه ترا ريخت درباره علت بي اثر بودن پروتئين حاصل از ژن Bt بر حشرات مفيد وساير جانوران علي رغم تاثير شديد آن بر آفات پروانه‌اي به ايسنا گفت: پروتئين Cry تنها در pH=11 يعني در محيط‌هاي قليايي شديد عمل مي‌كند كه اين وضعيت تنها دردستگاه هاضمه برخي حشرات وجود دارد و در محيط معده انسان كه شديدا اسيدي (pH=2) است جذبمي‌شود. از طرف ديگر تاثير اين پروتئين مستلزم وجود گيرنده‌هاي فوق العاده اختصاصيدر سلولهاي دستگاه هاضمه است و حشرات و موجوداتي كه فاقد اين گيرنده‌ها باشند درمقابل اين پروتئين كاملا مصونند.

وي با اشاره به وجود انواع مختلف پروتئين Cry خاطر نشانكرد: عملكرد اين پروتئين به حدي اختصاصي است كه حتي Cry ضد آفات پروانه‌اي برنج و Cry ضد كرم غوزه خوار پنبه كاملا با يكديگر تفاوت داشته و هر يك از آنها بر آفتگونه ديگر بي تاثيرند.

عضو هيات علمي پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي درباره احتمال انتقالژن Bt از گياهان تراريخته به ساير گياهان گفت: احتمال انتقال اين ژن بهساير گونه‌هاي گياهي و جانوري به هيچ وجه وجود ندارد و تنها احتمال مطرح انتقال اينژن به گونه‌هاي وحشي برنج است كه امكان آن بسيار ضعيف است.

وي خاطر نشان كرد: اين ادعا كه با توليد گياهان تراريخت تنوع زيستي به مخاطرهمي‌افتد درست نيست همچنان كه با توليد برنج تراريخته از نابودي گونه‌اي نظير برنجطارم مولايي جلوگيري شد. دكتر توحيد فر اضافه كرد: محققان پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي در اجراي طرح‌هايتوليد گياهان تراريخته ضمن ارزيابي دقيق محصولات توليدي از لحاظ الزامات و اصولايمني زيستي پيش از توليد انبوه و عرضه آن‌ها در دراز مدت نيز با كنترل مستمر ومديريت خطر اين محصولات از بروز هرگونه مشكل و مساله‌اي در اين زمينه پيشگيريمي‌كنند.

مساله احتمال بروز تغييرات ژنتيكي دراثر مصرف گياهان تراريخت كاملا منتفي است

دكتر حبشي، رييس بخش كشت بافت و انتقال ژن پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي نيز باتاكيد بر اينكه بر اساس مطالعه مستمر انجام شده در كشورهاي مختلف از جمله تحقيقي كهطي مدت 15 سال با مشاركت 400 مركز پژوهشي اتحاديه اروپا اجرا شده گياهان تغييريافته ژنتيكي (GMO) هيچ گونه خطري براي انسان و محيط زيست ندارند خاطر نشان كرد: نگراني‌هايي نظير اين كه در اثر مصرف محصولات گياهي تراريخته(ترانس ژنيك( ممكن است تغييراتي در DNA مصرف كنندگان ايجاد شود كاملا غيرعلمي و بي مورد است.

به گفته اين پژوهشگر ژنتيك، هر فرد روزانه حدود يك گرم DNA را با جيره غذايي خودمي‌خورد كه اين DNA در مجاورت بافت‌هاي معده به قسمت‌هاي كوچك‌ (معمولا كمتر از 400جفت باز) تبديل مي‌شود كه براساس برخي آزمايشات حدود 1/0 درصد از DNA تقسيم شده پيشاز تجزيه در خون و كبد جذب سلول‌هاي روده مي‌شود و بدون ايجاد هرگونه عوارضيساعت‌ها در آنجا باقي مي‌ماند. دكتر حبشي معتقد است: فرايند گوارشي مواد غذايي حاصل از گياهان تراريخته دقيقامشابه ساير موارد است و تا به حال هيچگونه مشكلي در ارتباط با هضم DNA ترانس ژنيككه البته مقدار آن در جيره غذايي كمتر از يك دويست هزارم كل DNA مصرفي است گزارشنشده است.

محصولات وارداتي حاصل از گياهانتراريخت از سالها پيش بدون هيچ نگراني در كشور مصرف شده است

دكتر خوش خلق سيما، ‌قائم مقام پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي نيز در گفت‌وگو باايسنا با تاكيد بر ضرورت استفاده از فناوري پيشرفته توليد گياهان ترانس ژنيك واهميت موفقيت پژوهشگران ايراني در دستيابي به اين فناوري اظهار داشت: پس از حدود 20سال تحقيق و 9 سال استفاده از گياهان تراريخته در كشورهاي مختلف تاكنون هيچگونه

/ 4 نظر / 15 بازدید
amin

مطلب خيلی جالبی بود اما اين مصاحبه ها با افراد موافق با اين موضوع شده بود به قول معروف بقال که نميگه ماستم ترشه خوب بود نظر افراد موافق رو هم ميشنيديم اينطور بهتر ميشد قضاوت کرد.

بلمكي

زحماتتون قابل تقديره....مطالبتون هم قابل تعمق. من دنبال دوستي مي‌گردم كه بتونه در مورد ادامه تحصيل در رشته بيوتكنولوژي راهنماييم كنه، ممنون ميشم اگه شما زحمتشو بكشين

marjan

از ديدن وبلاگ زيباتون خيلي خوشحال شدم .خسته نباشيد

nastaran

تشکر از مطالب مفيدتون !