اصلاح آفتابگردان(۵)

4 ـ انتقال نرعقيمي به لاينهاي اينبرد <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

لاينهاي اينبردي كه از قابليت تركيب بالايي برخوردارند ، ‌بايستي به لاين نرعقيم تبديل شوند. با اين كار ديگر نيازي به اخته كردن گلهاي مادري نيست و تلاقيهاي آخر به منظور توليد هيبريد ، براحتي صورت مي گيرد. خوشبختانه در آفتابگردان وجود سيستم نرعقيمي ، توليد كم خرج و اقتصادي هيبريد را توجيه مي كند. درگياهاني كه اين سيستم وجود ندارد ، توليد هيبريد نيازمند برداشتن دستي تمام پرچمهاي گل مي باشد كه اين امر بسيار وقت گير و پرهزينه مي باشد.

نر عقيمي در آفتابگردان حاصل تجمع ژنهاي هسته اي (fr fr) با سيتوپلاسم عامل عقيمي(s)  مي باشد. اين سيستم اولين بار توسط لكلرك در سال 1969 معرفي شد و از آن زمان تا كنون توليد هيبريدهاي آفتابگردان بر پايه تنها سيستم فوق صورت گرفته است. ژنهاي برگشت دهنده باروري نيز توسط كينمن در سال 1970 كشف شده اند. وجود سيتوپلاسم نرمال(N)  و يا ژنهاي برگشت دهنده باروري به صورت هموزيگوت FrFr  يا هتروزيگوت Frfr ،  باروري اينبردها را سبب خواهد شد؛ در نتيجه يك لاين نرعقيم سيتوپلاسمي ژنوتيپ Sfrfr  را خواهد داشت و كليه ژنوتيپهاي ديگر مثل Nfrfr ، NFrfr  و يا SFrfr و SFrFr  داراي گرده و بارور خواهند بود.

در ايستگاه خوي كليه لاينهاي اينبرد كه از قابليت تركيب بالايي برخوردارند از طريق تلاقي با يك لاين نر عقيم سيتوپلاسمي و تلاقيهاي برگشتي متوالي به لاين نرعقيم تبديل مي شوند. شيوه عمل به اين طريق است كه در سال اول لاين اينبرد با يك لاين نرعقيم سيتوپلاسمي تلاقي مي يابد. لاين اينبرد كه داراي گرده است به عنوان والد پدر و لاين نرعقيم به عنوان والد مادري مورد استفاده قرار مي گيرد. نتاج حاصل به عنوان نسلF1  محسوب مي شوند ، به دليل آنكه سيتوپلاسم از طريق والد مادري انتقال مي يابد ، اين نتاج همگي نرعقيم مي باشند ولي با توجه به اينكه در اثر يك نسل تلاقي فقط نصف ژنهاي لاين اينبرد به لاين نرعقيم انتقال مي يابد ، براي انتقال كامل ريخته ارثي اينبرد به لاين نرعقيم لازم است كه نتاج حاصل به مدت 6-5 نسل با لاين اينبرد تلاقي مجدد داده شوند كه اين عمل تلاقي برگشتي يا بك كراس (Back cross) ناميده مي شود. لاين نرعقيم به عنوان والد تكراري مورد استفاده قرار مي گيرد. هدف كلي در اين برنامه اين است كه صفت نرعقيمي لاين نرعقيم و ژنهاي لاين اينبرد را در يك لاين نهايي جمع كنيم .

نتاج حاصل از تلاقي نسل F1  با لاين اينبرد به عنوان نسل BC1  با لاين اينبرد تلاقي خواهند يافت. از اين مرحله به بعد نتاج بدست آمده با لاين اينبرد تلاقي خواهند يافت تا اينكه نسل BC6  بدست آيد. در اين نسل دو لاين بدست خواهد آمد ، يكي لاين اينبرد اوليه كه در طي نسلهاي متوالي تلاقي برگشتي از طريق خودگشني حفظ شده و به عنوان لاين نگهدارنده يا B لاين ناميده مي شود و ديگري لاين نرعقيم حاصل از تلاقيهاي برگشتي كه به عنوان A لاين ناميده مي شود و در اين مرحله آخر 33/99% ريخته ارثي لاين اينبرد ( B لاين ) به لاين نرعقيم ( Aلاين ) منتقل شده است. با اين عمل لاين نرعقيم تمام خصوصيات لاين اينبرد به علاوه صفت نرعقيمي را خواهد داشت. در توليد هيبريدهاي آفتابگردان از A لاين استفاده مي شود ، ولي براي نگهداري اين A لاينها مجبور به نگهداري B لاينها مي باشيم. در واقع براي توليد مجدد A لاين در هر زمان مورد نياز بايستي ازB  لاين استفاده شود.

در ایستگاه تحقیقات کشاورزی خوی ،‌ لاينهاي مربوط به نسلهاي پيشرفته بك كراس يعني نسلهاي BC5  و BC6  وجود دارد كه تلاقيهاي مربوط انجام می گیرد. براي انجام تلاقيها در هر خط دو بوته انتخاب شده و قبل از مرحله باز شدن گل توسط كيسه پوشانده مي شود. تعداد دو بوته به خاطر آن است كه در صورت از بين رفتن يك بوته ، بوته دومي مانع از بين رفتن هميشگي يك لاين شود. در طي بازديدهاي مكرر از مزرعه و با باز شدن گلها ، انتقال گرده از لاين اينبرد به لاين نرعقيم صورت مي گیرد. به خاطر آنكه تمام گلهاي آفتابگردان در يك روز باز نمي شوند به همين خاطر بعد از هر 3-2 روز ، تلاقيهاي مجدد براي بارور كردن گلهاي تازه باز شده صورت مي گیرد. بعد از انجام هر تلاقي به هر بوته يك كارت كه مشخصات تلاقي را در بردارد ، وصل مي شود و درآن نوع لاين پدر يا مادر با علامتهاي  و با شماره مربوط به هر خط و زمان تلاقي نوشته مي شود. معمولا 3-2 نوبت تلاقي براي بارور كردن قابل قبول گلهاي يك بوته كافي است و طي بازديدهاي مكرري كه از مزرعه صورت می گیرد ، اگر نوشته هاي كارتها در اثر نورخورشيد از بين رفته بودند ، بازنويسي مي شوند.

/ 0 نظر / 23 بازدید