اصلاح آفتابگردان(۳)

2ـ اينبريدينگ در جمعيت پايه به منظور حصول سطح كافي از هموزيگوسي <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

ايجاد لاين هاي اينبرد (Inbred lines) اولين مرحله عملي در توليد هيبريد مي باشد. يك لاين اينبرد ، لايني است كه از چند نسل خودباروري متوالي نتاج يك بوته حاصل شده است. به علت اينكه در اين فرآيند فقط گرده هاي بوته مادري دخالت داشته و از رسيدن گرده هاي بيگانه جلوگيري مي شود ، از اين رو با پيشرفت نسل ، تحت شرايط خودباروري زير كيسه ، يكنواختي در لاينها ديده شده و درنسلهاي 6-5 به تدريج حالت خلوص فرا مي رسد. اينبريدينگ باعث مي شود ساختار ژنتيكي جامعه به نفع هموزيگوتها و به ضرر هتروزيگوتها تغيير يابد. به عبارتي جامعه به تدريج خالص تر مي شود. اينبريدينگ به تنهايي مضر بوده و بدون اعمال گزينش فايده اي ندارد.

روشهاي مختلفي براي اينبرد سازي وجود دارد كه عبارتند از :

ـ خودگشني همراه با تست نتاج

ـ تلاقي خواهري

در ايستگاه خوي از روش اول براي اينبرد سازي استفاده مي شود ، علت اين امر را خودباروري قابل قبول در بوته هاي اينبرد شده ذكر مي كنند. با اين توضيح كه در برخي از گياهان به دليل خودناسازگاري ،‌ خودباروري غير ممكن بوده و در صورت اعمال خودگشني باروري صورت نگرفته و بذري هم به دست نمي آيد ، اما در آفتابگردان كه ميزان بالايي از خودباروري ديده مي شود (تا حدود 50%) استفاده از روش اول بهتر و مؤثرتر بوده و زودتر از حالت دوم ، حالت خلوص را بوجود مي آورد.

روش اينبرد سازي

روشي كه در ايستگاه خوي براي اينبرد سازي اعمال مي شود ، روش متعارفي بوده و رايج ترين روش چه در داخل و چه در خارج از كشور محسوب مي شود. در اين روش در يك جامعه اوليه بوته هاي مطلوب در طي فصل شناسايي شده و با گرده خودشان تلقيح مي شوند. به دليل دگر گرده افشاني آفتابگردان براي محافظت از آلودگي گرده هاي ديگر طبقها با وسيله مناسبي پوشانده مي شوند. در ايستگاه خوي از كيسه هاي ململي جهت پوشاندن طبقها استفاده مي شود ، كه از كارايي خوبي برخوردار است. در روسيه از كيسه هاي پارچه اي و در آمريكا و كانادا از كيسه هاي پلاستيكي مشبك براي اين منظور استفاده مي شود.

در طبقهاي پوشانده شده ، با كشيدن دست بر روي طبقها مي توان به افزايش ميزان باروري كمك نمود. نتاج حاصل از طبقهاي پوشانده شده به عنوان اولين نسل تحت عنوان S0  برداشت شده و در فصل زراعي بعد در يك خط كاشته مي شود تا با گزينش بوته هاي برتر و خودباروري مجدد آنها نسلS1 حاصل شود. اين امر تا رسيدن به نسلS6   ادامه مي يابد و در اين مدت به تدريج لاين خالص بدست مي آيد.

افزايش خلوص در لاينهاي اينبرد

اينبريدينگ در بوته هاي انتخاب شده به تدريج حالت هموزيگوسي را افزايش مي دهد. با هر نسل خودگشني ميزان هموزيگوسي 2/1 يا 50% افزايش يافته و به همين مقدار از هتروزيگوسي كاسته مي شود. در آفتابگردان كه يك گياه ديپلوئيد مي باشد ، با فرض يك مكان ژني با دو آلل و با معادل نمودن نسل S0  ( جامعه اوليه ) با نسل F2  ، مقدار هموزيگوسي در اين نسل اوليه 50% خواهد بود و با خودباروري متوالي در هر نسل به ميزان 50% از فراواني هتروزيگوتها كاسته شده و بر ميزان هموزيگوتها افزوده مي شود. پيشرفت هموزيگوتي و افزايش خلوص تا نسلS6  را مي توان به شرح جدول (1) نشان داد.

جدول (1) پيشرفت هموزيگوتي در فرآيند اينبرد سازي

درصد هموزيگوتها

( AA , aa )

درصد هتروزيگوتها

( Aa )

نسل

50%

50%

F2 = S 0

75%

25%

S1

5/87%

5/12%

S2

6/93%

25/6%

S3

9/96%

125/3%

S4

4/98%

562/1%

S5

2/99%

781/0%

S6

 

ملاحظه مي شود با 6نسل خودگشني ، در مواد اصلاحي بيش از 99%هموزيگوتي حاصل مي شود كه مي توان مواد مورد نظر را به عنوان لاين اينبرد مورد استفاده قرار داد.

در بررسي مواد موجود در ايستگاه خوي ، مشاهده گرديد كه لاينهاي اينبرد مخصوصا لاينهاي مربوط به نسلهاي پيشرفته ضعيف ، پاكوتاه و داراي طبقهاي كوچكي هستند ، بطوريكه اينبردهاي مربوط به نسلهاي S6  ارتفاعي در حدود 40 سانتيمتر داشته و از ساقه ضعيفي برخوردار بودند. اين امر كاملا طبيعي دانسته شد و با توضيحات مربوطه مشخص گرديد كه اينبريدينگ پديده مضري بوده و به تدريج به علت ظهور اللهاي مغلوب و نامطلوب باعث پسروي در بوته ها مي شود ، كه البته با تلاقيهاي آخر بين والد مادر و پدر اين حالت برطرف مي شود.

/ 2 نظر / 34 بازدید
veronica

سلام و ممنون از بابت ميلی که زديد اما متاسفانه هنوزنتونستم بخونمش چون فونتش را پيدا نکردم. به هر حال يک دنيا ممنون.موفق باشيد

veronica

در ضمن يک سوال داشتم در زراعت گندم ميزان پروتئين در کشت ديم بيشتر است يا در کشت آبی؟ ........ ممنون و پايدار باشيد.